Komünist ve Ekonomist CHE
Héctor Rodríguez Llompart

Devrimci sürecin başlangıç aşamasında ülke dövizinin düşmanlar tarafından dışarı çıkarılması, ülkenin içinde ve dışında büyük miktarda paranın kullanma yetkisinin kapitalistlerin elinde bulunması, önemli miktarda sermayeyi kullanabilmeleri devrim karşıtı harcamaları karşılamada onlara büyük kolaylık sağlıyor, Küba banknotlarının devrimci hükümetin kontrolü dışında, yabancı şirketler tarafından basılması, Ticaret Bankası’nın özel mülkiyetinin yabancı sermayenin elinde bulunması ve yabancıların çıkarlarına bağımlı Kübalıların sahnede oluşları, risk ve güvensizlik yaratıyordu. Ve Devrim tüm bunlara göğüs germek zorunda kalıyordu.

KÜBA VATANDAŞI OLDUĞU GÜN...
Bu zor ve karmaşık durum karşısında, Ernesto Che Guevara de la Serna, resmî olarak Küba vatandaşlığına kabul edildiği gün, 26 Kasım 1959 tarihinde Küba Merkez Bankası Başkanlığı’na atandı.

O zamanki Merkez Bankası’nın durumunu, hiçbir şey onun kelimelerinden daha iyi tanımlayamaz: “Devrimci hükümetin bütün mali kararları, Wall Street’in mali çıkarlarını savunan en az bir temsilci tarafından kontrol ediliyordu.”

Atamayla birlikte derhal iç tepki geldi ve onların kuzeyli efendileri, Che’nin devrimci sürecin uzlaşmaz savunucularından biri olduğunu bildikleri için, onu diskalifiye etme görevi verdiler. Ve aynı gün, BD Büyükelçisi, Komutan Guevara’nın bu göreve atanmasını protesto etmek için aceleyle Başkan Osvaldo Dorticós’un [Fidel’den önceki Küba Devlet Başkanı – ç.n.] karşısına çıktı.

Ayrıca içeride, siyasi içerikli şakalar ve fıkralar ile karşı devrimci tepki dolaştırıldı, “Fidel bir ekonomist talep eder, Che yanılır ve onun bir komünist istediğini düşünerek elini kaldırır” tarzında…*

GERÇEK BİR KOMÜNİST
Ama hayat Che’nin gerçek bir komünist, derin bilgiye sahip bir entelektüel ve ekonomist olduğunu gösterdi. Ekonomik tartışmalara katılması, ekonomik konular üzerine ‘Verde Olivo’, ‘Nuestra Industria’ ve ‘Cuba Socialista’ dergilerindeki düzinelerce makale ve onun ‘Ekonomi Politik üzerine Eleştirel Notlar’ adlı kitabı birer örnektir.

O günlerde Fidel, “Bana kimse bunun yanlış bir atama olduğunu söylemesin; Che herhangi bir barbarlık yapmak için orada bulunmuyor. Düşman birliklerinin doğuya doğru ilerlemelerini engellemesi için ‘Las Villas’a gönderdiğimiz zamanki gibi orada bulunuyor; onu, dövizlerin gidişini durdurması ve koruma altında bulunan paramızın doğru yatırımlara yönlendirilmesi için Merkez Bankası’na atadım” açıklamasında bulunuyordu.

Che ise, bankadaki göreviyle ilgili yaptığı kısa bir değerlendirmede, “Geri kalan bankalar, özel ellerde kalmasına rağmen Merkez Bankası’nın Devrim tarafından ele geçirilmesi devlete en azından dövizi kontrol etme olanağı verdi” diyordu.

Kısa süren bankacılık görevinde, kendisine emanet edilen misyonu başarılı bir şekilde yerine getirdi. Karşı karşıya kaldığı karmaşık durumla pratik olarak baş edebildi. Devrimci bir bankanın özelliklerine uygun hukuksal işlevleri ve kararnameleri düzenledi ve kuruma geçişinden itibaren bankayı Devrimimizin kalesi ve kalkanı olarak bıraktı. Ülke dövizinin dışarı çıkış yollarını kapadı. Ödemelerin ve döviz ayarının tek merkezden yapılması gibi döviz işlemlerini; para rezervlerinin muhafaza edilmesi gibi devlet hazinesine ait işleri; bankacılık işlemlerini; kamu ve özel kredileri ve bankanın yeni hukuksal yapısını düzenledi. Bu önlemler üzerine Che, “Son devletleştirilen BD bankaları, Küba halkının mutlak ekonomik bir bağımsızlığa ulaşmasında ileri bir adım atmasını sağlar” açıklamasında bulunuyordu.

DEVRİMCİ DAVANIN HİZMETİNDE
Diğer stratejik önlemler de Che’nin, 23 Şubat 1961 tarihinde, Sanayi Bakanı olarak göreve atanmasından önce, onun başkanlığı altında yürürlüğe girecekti. Örneğin, 325 şubesi ile 44 özel ulusal bankanın kamulaştırılma yasasının çıkarılması; para alışverişini kolaylaştırmak için onun imzasıyla yeni banknotların basımı, çok gizli koşullarda uygulanacak olan bu operasyonun planlanmasına ve uygulanmasına Che’nin çok zaman harcaması gibi.

Ayrıca Küba’nın IMF’den ve Dünya Bankası’ndan ayrılması; Inter Amerikan Kalkınma Bankası ve BD’nin mali çıkarlarının hizmetindeki uluslararası ekonomik kurumların Küba’yı üye yapma taleplerinin reddedilmesi gibi işler, devrimci davanın hizmetindeki çok yetenekli, zeki, yorulmaz bir işçi ve bir organizatörün damgasını taşıyan önlemlerdir. El Economista de Cuba / Latin Bilgi (Türkçesi: Atiye Parılyıldız)

* Küba’da devrim yapılmış, silahlı mücadeleden ekonomik kalkınma mücadelesine geçilmek üzeredir. Devlet bakanlıklarına ve ekonomik gidişata ilişkin bir toplantıda Fidel konuşuyor: “Ekonomiyi düzeltmeliyiz, kaynakları etkin kullanmalıyız... Aranızda iyi bir ekonomist (economista) var mıdır? (Che, elini havaya kaldırır) Senin ekonomiden anladığını bilmiyordum!.. Ben de senin, aranızda iyi bir komünist (comunista) var mı, dediğini sanmıştım...” (1960)